Döviz Fiyatları Neden Artar? Bu Sorunun Yanıtını Ararken
Hani bir de şöyle demiştik: “Ekonomiyi anlamak çok zor!”
Bunu her duyduğumda içimden bir gülme geliyor, ama sesimi çıkarmıyorum. Çünkü ben de aynı fikirdeyim, ekonomi gerçekten karmaşık bir şey. Döviz fiyatları neden artar sorusu da tam bunun gibi bir soru. Ama nedir, bu döviz meselesi? Sanki her an cebinde bir yabancı parayla dolaşmak zorunda kalıyormuşsun gibi. “Döviz fiyatları neden artar?” diye soran birine bakıp, “Kardeşim, çünkü insanlar doğru düzgün ekonomiyi anlamıyor da ondan!” demek ne kadar kolay, değil mi? Ama hepimiz biraz daha fazlasını hak ediyoruz.
İzmir’de yaşayan bir genç olarak, her gün arkadaşlarla sokakta yürürken, çayı mı içeceğiz, döviz bozdurup Euro mu alacağız gibi cümleler dönüyor. Evet, yanlış duymadınız. Bu koca şehirde bazen döviz kurlarıyla ilgili daha fazla sohbet ediliyor, çünkü sonuçta hepimizin cebine, cüzdanına, hesabına dokunuyor. Ama durun, bir düşünün! Döviz fiyatları neden artar? Hadi bunu biraz daha mizahi şekilde keşfedelim.
Bir sabah arkadaşınla olan konuşma: Döviz mi, kahve mi?
Geçenlerde kahve içmeye çıktım. Sağımda Sarp, solumda Sinan, başta pek bir şey konuşulmadı ama birden Sarp dedi ki:
“Biliyorsunuz değil mi, döviz fiyatları yine artmış.”
Hadi, diyelim ki dedikodu yapıyoruz. Herkesin telefonundaki döviz uygulamaları açık, hepimiz sosyal medyada döviz fiyatlarını takip ediyoruz. Ama işin komik tarafı şu:
“Sarp, ben sana ne dedim?” dedim.
“Dolar artmış” dedi Sarp.
“Ya ben sana döviz fiyatlarıyla ne ilgisi olduğunu sordum, ‘kahve mi, döviz mi?’ diye sordum, ama cevap bile vermedin!” dedim.
Gerçekten de, dostum, döviz fiyatlarının artmasının daha derin bir anlamı olmalı, ama bu kadar net bir şekilde açıklanacak gibi değil. Peki, bunu başka nasıl anlatabiliriz?
Döviz Fiyatları ve Arz-Talep İlişkisi: İtiraf Et, Hepimiz Bunu Biliyoruz
Şimdi gelelim biraz daha ciddi bir konuyu işlemeye. Döviz fiyatları neden artar? Bu soruya girerken, arz ve talep ilişkisini incelememiz gerek. Ama bu kadar derin bir konu hakkında konuşurken de, içimden bir ses bana “Abicim, hadi ama, insanlar seni anlamaz!” diyor. Ama durun, o sesin dediği gibi yapmayalım, ne de olsa ekonomi çok karmaşık bir şey değil mi?
Arz, bizim elimizdeki döviz miktarıyken, talep, insanların bu dövize olan ihtiyacıdır. Çok basit bir şekilde anlatmak gerekirse, eğer dolar talebi artarsa, dolara olan talep arttıkça döviz fiyatları da yükselir. Arz kısıtlı, ama talep artıyorsa… Evet, zaten o kadarını biliyorsunuz. O yüzden anlatmaya devam ediyorum.
Şimdi gelin, küçük bir diyalog yapalım. Kendime benziyor olabilir, ama kabul ediyorum, burada çok eğleniyorum.
Ben: “Sarp, bu döviz meselesi de biraz karmaşık aslında.”
Sarp: “Yani senin gibi karmaşık bir adam için evet, ama ben buna bakarım, dolar bittiğinde gülüşmeye başlarım.”
Ben: “Doları çözüp de gülmeyi başarmak… Ne kadar büyük bir iş değil mi?”
Enflasyon ve Döviz Fiyatlarının İlişkisi: Şu An Bunu Düşünüyorum
Bir de enflasyon konusu var. Yani şu an gerçekten bu yazıyı yazarken, döviz fiyatları neden artar? sorusunun bir başka cevabını daha düşüneyim. Aslında enflasyon, döviz fiyatlarının artmasının en belirgin sebeplerinden birisi. Hadi bunu biraz daha açalım.
Bir sabah uyanıyorsunuz, İzmir’de bir markete giriyorsunuz. Bir hafta önce aldığınız ürünün fiyatı iki katına çıkmış! Aceleniz var, marketin içindesiniz, cebinizdeki TL, o kadar da işinize yaramıyor. O an için sadece iki şey düşünüyorsunuz: “Hadi ama!” ve “Bu parayla ne alabilirim?” Sonra bir bakıyorsunuz, dolar kuru da artmış. Bu aslında hepimizin yaşadığı bir durum, değil mi? Ama işin garip tarafı, döviz artınca başka her şeyin fiyatı da artıyor. Bu bir kısır döngü gibi, tam olarak ne zaman çözüleceği belirsiz.
Sonuç Olarak, Bir Kahve Daha İçelim
Evet, döviz fiyatlarının artmasının nedenleri bu kadar basit olmasa da, sokakta, evde, kahve dükkanlarında tartıştığınız her an daha karmaşık hale geliyor. Ama kabul edelim, bu karmaşıklık bazen de komik oluyor. Yani, döviz fiyatları neden artar diye düşündüğümüzde, aslında hepimizin yaşamından, cebinden bir şeyler çıkıyor. Zaman zaman bu sorunları günlük hayatın en basit anlarında, bir kahve içmenin verdiği rahatlıkla dert ediniyoruz.
Dolar artınca hepimiz biraz daha fazla düşünüyoruz, ama işin sonunda bir kahve içip gülüyoruz. Çünkü hayat, ekonomi kadar karmaşık değil, değil mi?