Alt Karın Ağrısı İçin Nereye Gidilir? Toplumsal Cinsiyet ve Erişim Perspektifinden Bir İnceleme
Alt karın ağrısı… Bu basit ama sık karşılaşılan bir rahatsızlık. Hepimiz zaman zaman bu tür ağrılarla karşılaşmışızdır. Ancak, bu tür bir sağlık sorunu söz konusu olduğunda, nereye başvuracağımız sadece fiziksel değil, aynı zamanda toplumsal, cinsiyet temelli ve sosyal adalet perspektifinden de şekillenen bir konu. Bugün, alt karın ağrısı için nereye gidilmesi gerektiğini, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele alacağım. Çünkü, sağlık hizmetlerine erişim meselesi, toplumun farklı kesimlerine göre değişiyor ve bu değişim çoğu zaman gözlemlerimle karşıma çıkıyor.
Toplumsal Cinsiyetin Sağlık Erişimi Üzerindeki Etkisi
Herkesin yaşadığı sağlık sorunlarıyla baş etme şekli ve bu sorunlar için başvuracakları yerler, toplumsal cinsiyet rollerinden etkilenebilir. Özellikle kadınlar için alt karın ağrısı çoğu zaman ciddiye alınmayabiliyor. İşyerinde, otobüslerde ya da arkadaşlarım arasında, kadınların yaşadığı karın ağrılarına dair sıkça duyduğum şu söylemler aklıma gelir: “Her kadın buna alışmalı” veya “Kadınların her ay yaşadığı bir şey.” Bunun gibi söylemler, hem kadının ağrılarının ciddiye alınmamasına yol açabiliyor hem de bu durumu bir “doğal” durum gibi kabul ettiriyor. Fakat, alt karın ağrısı her zaman adet dönemiyle ilgili olmak zorunda değildir. Kadınlar, alt karın ağrısı için doktorlarına başvurduklarında, çoğu zaman ağrıların yetersiz bir şekilde değerlendirilmesiyle karşı karşıya kalabiliyorlar.
Bu durum, sağlık hizmetlerine erişimi etkileyen ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini besleyen bir sorundur. Kadınlar, genellikle yaşadıkları sağlık sorunlarını “normal” kabul etmek zorunda bırakılırken, erkeklerin alt karın ağrısı gibi bir durumu daha çok ciddiye alındığı görülüyor. İstanbul’daki toplu taşıma araçlarında sıkça gözlediğim bir manzara var: Kadınlar, erkeklere göre daha fazla ve daha farklı sağlık sorunları yaşadığı halde, bu sorunları gizlemek veya “dayanmak” zorunda kalabiliyorlar. Bu, sadece cinsiyet eşitsizliğinden değil, aynı zamanda kadınların yaşadığı fiziksel acının toplumsal olarak küçümsenmesinden kaynaklanıyor.
Farklı Grupların Erişim Hakları ve Sağlık Hizmetlerine Ulaşım
Toplumdaki farklı grupların sağlık hizmetlerine erişimi, sadece cinsiyetten değil, aynı zamanda sosyoekonomik durum, etnik kimlik ve engellilik gibi faktörlerden de etkileniyor. Örneğin, alt karın ağrısı için bir hastaneye gitmek isteyen bir kişi, bulunduğu semtteki sağlık altyapısına ve maddi durumuna bağlı olarak karşılaştığı zorluklarla baş etmek zorunda kalabilir. İstanbul’un farklı mahallelerinde, sağlık hizmetlerine erişim arasında ciddi farklar olabiliyor. Örneğin, zengin semtlerdeki hastaneler, yüksek kaliteli bakım sağlarken, varoşlarda yaşayan insanlar, temel sağlık hizmetlerine bile ulaşmakta zorluk çekebiliyorlar. Üstelik, sağlık hizmetlerine başvuran kişinin cinsiyeti de bu erişimi etkiliyor. Kadınların bazen sağlık hizmetlerine ulaşma süreçleri, özellikle üreme sağlığı ve jinekolojik rahatsızlıklarla ilgili daha karmaşık hale gelebiliyor. Sosyoekonomik seviyesi düşük bir kadının, alt karın ağrısı için doğru bir tedavi alabilmesi için çok daha fazla çaba sarf etmesi gerekebilir. Bu da aslında bir sosyal adalet sorunu.
Alt Karın Ağrısı İçin Erişimde Karşılaşılan Diğer Engeller
Diğer taraftan, toplumsal cinsiyetin yanı sıra, engellilik durumları da sağlık hizmetlerine erişimi etkileyen bir faktördür. İstanbul’da toplu taşıma araçlarında engelli bireylerin karşılaştığı zorluklar, sağlık hizmetlerine ulaşırken de devam ediyor. Bir arkadaşım, engelli bir birey olarak, alt karın ağrısı yaşadığı bir dönemde hastaneye gitmekte zorluk yaşamıştı. Engelli bireylerin hastaneye gitmesi, toplu taşıma araçlarında yer bulmaları ve engelli erişimine uygun hastanelere ulaşmaları, genellikle bir hayli zorlayıcı olabiliyor. Sağlık sisteminin engelli bireylere sağladığı erişim, her ne kadar yasal düzenlemelerle sağlansa da, günlük hayatta bunun uygulamaya geçmesi oldukça karmaşık bir hal alabiliyor.
Sonuç: Sağlıkta Eşitlik İçin Ne Yapmalıyız?
Alt karın ağrısı için nereye gidileceği konusu, aslında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet anlayışımızla doğrudan ilişkilidir. Sağlık hizmetlerine erişim, ne yazık ki herkes için eşit bir şekilde sunulmuyor. Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, sağlık hizmetleri konusunda kadınların daha fazla zorlanmasına neden oluyor. Aynı şekilde, sosyoekonomik durum, etnik kimlik ve engellilik durumu gibi faktörler de sağlık hizmetlerine erişimde ciddi engeller yaratıyor. Bir yandan, toplumdaki bu eşitsizlikleri fark etmek ve çözüm üretmek gerekirken, diğer yandan bireyler olarak, yaşadığımız sağlık sorunlarını daha fazla gizlememeliyiz. Alt karın ağrısı, her bireyin farklı koşullarda yaşayabileceği bir sorun olsa da, bu sorunun çözülmesinde toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erişim engelleri ve sosyal adalet anlayışı, önemli bir yer tutuyor. O yüzden sağlık, sadece fiziksel değil, toplumsal bir mesele olarak ele alınmalıdır.